สัญญาณเตือนล่วงหน้าก่อนเกิด : สโตรก (Stroke)

หลายคนอาจคิดว่า Stroke หรือ “โรคหลอดเลือดสมอง” เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว ร่างกายของเราอาจส่ง “สัญญาณเตือน” ล่วงหน้าก่อนแล้ว

หากคุณสังเกตอาการได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ โอกาสรอด และฟื้นตัวก็จะสูงขึ้นมาก

รู้จัก Stroke: โรคหลอดเลือดสมองที่ต้องระวัง

Stroke คือ ภาวะที่หลอดเลือดในสมองตีบ ตัน หรือแตก จนทำให้สมองบางส่วนขาดเลือด ส่งผลให้เนื้อสมองเสียหาย และส่งผลต่อการทำงานของร่างกาย เช่น พูดไม่ได้ แขนขาอ่อนแรง หรือหมดสติ

Stroke ถือเป็น “ภาวะฉุกเฉิน” ที่ต้องรีบรักษาภายในไม่กี่ชั่วโมง

แต่ข่าวดีคือ… ผู้ป่วยหลายรายมี “อาการเตือน” ให้สังเกตล่วงหน้า

อาการเตือนล่วงหน้าโรคหลอดเลือดสมองแบบเฉียบพลัน ที่ไม่ควรมองข้าม
สัญญาณบางอย่างอาจเกิดขึ้นล่วงหน้าหลายวัน หรือเป็น ๆ หาย ๆ ภายใน 1 เดือนก่อนเกิด Stroke จริง เช่น:

ปวดศีรษะรุนแรงแบบเฉียบพลัน โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
หน้ามืด เวียนหัว หรือล้มง่าย
เหนื่อยง่าย แม้ทำกิจกรรมเล็กน้อย
แขนขาอ่อนแรงหรือชา มักจะเป็นซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย
ปากเบี้ยว ชาบริเวณใบหน้า มุมปากตก พูดไม่ชัด หรือสับสนง่าย
มองเห็นภาพเบลอหรือซ้อน
เดินเซ ไม่สามารถควบคุมการทรงตัวให้เป็นไปได้อย่างปกติ
หากพบอาการอย่างใดอย่างหนึ่ง ควรรีบพบแพทย์โดยเร็วที่สุด   นอกจากนี้พฤติกรรมในการใช้ชีวิตที่มีเสี่ยงก็อาจเป็นตัวเร่งให้เกิดอาการ stroke ได้เร็วขึ้น แนะนำว่าควรเข้ารับการตรวจสุขภาพทันที

ความสัมพันธ์ระหว่าง Stroke และโรคหลอดเลือดหัวใจ
คนที่มีความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือมีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (AF) มักมีความเสี่ยงเกิด Stroke เพิ่มขึ้น

เนื่องจากเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจและสมอง มีลักษณะการเสื่อมคล้ายกัน หากดูแลหัวใจไม่ดี เส้นเลือดในสมองก็อาจได้รับผลกระทบตามมา

การป้องกันเริ่มได้จาก “การตรวจสุขภาพ”
แม้ไม่มีอาการ เราก็สามารถประเมินความเสี่ยง Stroke ได้จากการตรวจเลือดจากห้องปฏิบัติการ (Labboratory) ซึ่งในปัจจุบันผู้มีความเสี่ยงจากโรคหลอดเลือดสมอง พบในคนทำงานมากขึ้น จากสภาพแวดล้อม การรับประทานอาหาร ความเครียด ซึ่งจากแต่ก่อนที่มักพบในผู้สูงอายุ เช่น:

ตรวจระดับไขมันในเลือด (Cholesterol/HDL/LDL/Triglyceride)
ตรวจระดับน้ำตาลในเลือด (Fasting Blood Sugar) และน้ำตาลสะสม (HbA1C)
ตรวจการทำงานของตับ (SGOT,SGPT) การทำงานไต  (BUN,Creatinine) และการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC)
นอกจากนี้การวัดความดันโลหิต และการซักประวัติโรคประจำตัว ก็ช่วยประเมินความเสี่ยงได้แม่นยำยิ่งขึ้น

สรุป
Stroke อาจไม่ได้เกิดขึ้นกะทันหันเสมอไป ร่างกายของเรามักส่งสัญญาณเตือนที่บอกถึงความผิดปกติล่วงหน้า การสังเกตอาการร่วมกับการตรวจเลือดเพื่อประเมินระบบหลอดเลือดหัวใจ และสมอง คือกุญแจสำคัญในการป้องกันโรคร้ายที่อาจเปลี่ยนชีวิตคุณได้

หากคุณมีอาการเข้าข่าย หรือมีปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดัน เบาหวาน ไขมันสูง อย่ารอให้สาย การตรวจเลือดประจำปี เป็นการลงทุนเพื่อสุขภาพในระยะยาวที่คุ้มค่าที่สุด

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
World Stroke Organization. https://www.world-stroke.org
American Stroke Association. “Stroke Symptoms”. https://www.stroke.org
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. “โรคหลอดเลือดสมอง”
สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย